Cảnh giác với các thủ đoạn lừa đảo bằng AI và cách nhận biết mới nhất 2026

Lừa đảo bằng AI đang ngày càng tinh vi khi kẻ gian có thể tạo giọng nói, hình ảnh, video và tin nhắn giả mạo giống thật đến khó nhận biết. Công nghệ AI vốn được ứng dụng rộng rãi trong học tập, công việc và đời sống hằng ngày, nhưng cũng đang bị một số đối tượng lợi dụng để cá nhân hóa nội dung lừa đảo, mạo danh người quen hoặc tổ chức uy tín nhằm đánh cắp thông tin cá nhân. Trong bài viết dưới đây, 24hStore sẽ giúp bạn hiểu rõ lừa đảo bằng AI là gì, các thủ đoạn thường gặp, dấu hiệu nhận biết và cách phòng tránh hiệu quả.

Theo khảo sát của Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia năm 2025 cho thấy cứ khoảng 555 người dùng thì có 1 người trở thành nạn nhân của lừa đảo trực tuyến, tương đương 0,18%; năm 2024 là khoảng 220 người thì có 1 người bị lừa đảo, tương đương 0,45%. Dù tỷ lệ nạn nhân có xu hướng giảm, các thủ đoạn lừa đảo vẫn ngày càng tinh vi trong bối cảnh AI, deepfake và công nghệ giả giọng nói phát triển mạnh. Vì vậy, người dùng cần luôn đề cao cảnh giác và kiểm chứng thông tin trước mọi nội dung có dấu hiệu mạo danh hoặc lừa đảo.

1. Lừa đảo bằng AI là gì?

Lừa đảo bằng AI là hình thức kẻ gian lợi dụng trí tuệ nhân tạo để tạo ra nội dung giả mạo, từ đó đánh lừa người dùng cung cấp thông tin cá nhân, chuyển tiền hoặc thực hiện các thao tác không an toàn. Khác với những chiêu trò lừa đảo trực tuyến thông thường, AI có thể giúp nội dung giả mạo trở nên tự nhiên, giống thật và khó nhận biết hơn.

1.1. Khi bị dùng sai mục đích, AI có thể tạo nội dung giả khó nhận biết

AI hiện nay có thể tạo văn bản, hình ảnh, âm thanh và video với mức độ chân thực cao. Đây là công nghệ hữu ích trong nhiều lĩnh vực như học tập, làm việc, sáng tạo nội dung hoặc chăm sóc khách hàng. Tuy nhiên, nếu bị sử dụng sai mục đích, AI cũng có thể trở thành công cụ để tạo tin nhắn, email, cuộc gọi hoặc hình ảnh giả mạo.

Kẻ gian có thể dùng AI để soạn nội dung giống thông báo từ ngân hàng, đơn vị giao hàng, sàn thương mại điện tử hoặc cơ quan chức năng. Một số trường hợp còn có thể dùng công nghệ giả giọng nói, dựng hình ảnh hoặc tạo video có khuôn mặt giống người thật nhằm tăng mức độ tin cậy với người nhận.

1.2. Vì sao lừa đảo bằng AI ngày càng khó nhận biết?

Lừa đảo bằng AI ngày càng khó nhận biết vì nội dung được tạo ra có thể trau chuốt, ít lỗi chính tả và có cách diễn đạt tự nhiên hơn. Trước đây, nhiều tin nhắn lừa đảo thường dễ bị phát hiện do câu chữ thiếu logic, sai ngữ pháp hoặc đường link có dấu hiệu bất thường. Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của AI, các nội dung giả mạo có thể được viết giống thông báo chính thức hơn.

Ngoài ra, kẻ gian còn có thể cá nhân hóa nội dung dựa trên thông tin công khai của nạn nhân như tên, số điện thoại, nơi làm việc, đơn hàng hoặc hình ảnh trên mạng xã hội. Khi tin nhắn hoặc cuộc gọi có chứa những chi tiết quen thuộc, người nhận dễ mất cảnh giác và tin rằng đó là thông tin thật.

1.3. Lừa đảo bằng AI khác gì so với lừa đảo trực tuyến thông thường?

Các hình thức lừa đảo trực tuyến thông thường thường dựa vào tin nhắn, email, website giả mạo hoặc cuộc gọi với kịch bản đơn giản. Người dùng có thể nhận biết qua lỗi chính tả, cách trình bày thiếu chuyên nghiệp, đường link lạ hoặc yêu cầu chuyển tiền bất thường.

Trong khi đó, lừa đảo bằng AI có thể tinh vi hơn vì công nghệ này hỗ trợ tạo giọng nói, hình ảnh, video, email và kịch bản giao tiếp giống thật hơn. Thay vì chỉ gửi một tin nhắn chung cho nhiều người, đối tượng lừa đảo có thể tạo nội dung riêng cho từng nạn nhân, khiến quá trình nhận diện trở nên khó khăn hơn. Vì vậy, bạn cần kiểm tra kỹ nguồn gửi, nội dung yêu cầu và không vội làm theo hướng dẫn khi chưa xác minh qua kênh chính thức.

2. Vì sao cần cảnh giác với các thủ đoạn lừa đảo bằng AI?

Các thủ đoạn lừa đảo bằng AI đáng lo ngại vì chúng không chỉ tạo nội dung giả mạo mà còn đánh vào tâm lý gấp gáp, lòng tin và sự thiếu cảnh giác của người nhận. Khi hình ảnh, giọng nói hoặc cách trò chuyện được mô phỏng giống thật, nạn nhân dễ phản ứng theo cảm xúc thay vì kiểm chứng lại thông tin.

2.1. Các nội dung giả mạo được tạo tinh vi và thuyết phục hơn

AI có thể mô phỏng giọng nói, khuôn mặt, cách viết hoặc phong cách giao tiếp của một cá nhân dựa trên dữ liệu có sẵn trên Internet. Điều này khiến các nội dung giả mạo trở nên tự nhiên hơn, đặc biệt trong những tình huống liên quan đến người thân, đồng nghiệp, ngân hàng, đơn vị giao hàng hoặc tổ chức quen thuộc.

Ví dụ, một đoạn giọng nói ngắn được tạo bằng AI có thể khiến người nghe nhầm tưởng đó là người quen đang cần hỗ trợ gấp. Tương tự, hình ảnh hoặc video được chỉnh sửa bằng công nghệ deepfake cũng có thể tạo cảm giác như người thật đang xuất hiện trong cuộc gọi. Khi nội dung nhìn và nghe có vẻ đáng tin, người nhận sẽ khó phân biệt đâu là thật, đâu là giả nếu không kiểm tra kỹ.

Theo VietNamNet dẫn thông tin từ McAfee, Abhishek Karnik - Giám đốc nghiên cứu mối đe dọa tại McAfee, cho rằng AI đang khiến các chiêu trò mạo danh bằng âm thanh, video, email lừa đảo hoặc tin nhắn giả mạo trở nên thuyết phục và khó phát hiện hơn. 

Những nội dung này thường khai thác tâm lý sợ hãi, sự cấp bách và lòng tin để dẫn dụ người nhận nhấn vào liên kết độc hại, tải tệp nguy hiểm hoặc cung cấp dữ liệu cá nhân.

2.2. Kẻ gian có thể cá nhân hóa nội dung theo từng người

Một điểm nguy hiểm khác của lừa đảo bằng AI là khả năng cá nhân hóa nội dung. Đối tượng lừa đảo có thể thu thập thông tin công khai trên mạng xã hội như tên, hình ảnh, nơi làm việc, mối quan hệ, sở thích hoặc lịch trình để tạo tin nhắn và cuộc gọi có chi tiết riêng.

Khi nội dung có nhắc đến thông tin quen thuộc, người nhận thường dễ tin rằng đây là cuộc gọi hoặc tin nhắn từ nguồn đáng tin cậy. Chẳng hạn, kẻ gian có thể giả làm người thân đang gặp sự cố, nhân viên giao hàng cần xác nhận đơn, hoặc bộ phận hỗ trợ yêu cầu cập nhật tài khoản. Việc cá nhân hóa này khiến nạn nhân dễ mất cảnh giác và làm theo yêu cầu mà không xác minh lại.

2.3. Rủi ro không chỉ là mất tiền

Lừa đảo bằng AI không chỉ gây thiệt hại tài chính mà còn có thể kéo theo nhiều rủi ro khác. Nếu cung cấp mã OTP, mật khẩu, dữ liệu ngân hàng hoặc thông tin đăng nhập, chủ tài khoản có thể bị chiếm quyền tài khoản, mất quyền kiểm soát thiết bị hoặc bị lợi dụng danh tính cho các hành vi trái phép.

Ngoài ra, hình ảnh, giọng nói hoặc dữ liệu cá nhân bị thu thập cũng có thể tiếp tục được sử dụng để tạo nội dung giả mạo trong các vụ lừa đảo khác. Vì vậy, việc cảnh giác với các thủ đoạn lừa đảo bằng AI không chỉ giúp bảo vệ tài sản mà còn hạn chế nguy cơ bị đánh cắp dữ liệu và mạo danh trên môi trường số.

3. Các thủ đoạn lừa đảo bằng AI phổ biến hiện nay

Hình thức lừa đảo này có thể xuất hiện dưới nhiều dạng khác nhau, từ cuộc gọi giả giọng, video deepfake đến email, tin nhắn, website hoặc quảng cáo giả mạo. Điểm chung của các thủ đoạn này là lợi dụng lòng tin, tâm lý lo lắng hoặc sự cấp bách để khiến nạn nhân chuyển tiền, cung cấp dữ liệu cá nhân hoặc nhấn vào liên kết không an toàn.

3.1. Giả giọng nói người thân để yêu cầu chuyển tiền

Một trong những thủ đoạn đáng chú ý là dùng AI để mô phỏng giọng nói của người thân, bạn bè hoặc đồng nghiệp. Kẻ gian có thể dựng tình huống khẩn cấp như gặp tai nạn, mất ví, cần đóng viện phí, cần chuyển khoản gấp hoặc đang gặp sự cố không tiện nói chuyện lâu.

Do giọng nói có thể giống với người quen, nạn nhân dễ hoang mang và thực hiện chuyển tiền khi chưa kịp xác minh. Vì vậy, nếu nhận được cuộc gọi nhờ chuyển khoản gấp, người nghe nên bình tĩnh, gọi lại qua số quen thuộc hoặc hỏi những thông tin riêng mà chỉ hai bên biết.

3.2. Dùng deepfake để mạo danh người thật hoặc cơ quan uy tín

Deepfake là công nghệ có thể tạo hoặc chỉnh sửa hình ảnh, video khuôn mặt theo hướng giống một người thật. Khi bị lợi dụng, deepfake có thể khiến người xem nhầm tưởng đang trao đổi với người thân, cấp trên, đối tác hoặc đại diện của một tổ chức uy tín.

Cũng theo cảnh báo được VietNamNet dẫn lại, Taylor Peltzman, chuyên gia phân tích phản ứng sự cố an ninh mạng, cho rằng AI không làm thay đổi mục đích của các vụ lừa đảo nhưng có thể khiến việc thực hiện các thủ đoạn này trở nên hiệu quả và dễ dàng hơn. Đáng chú ý, deepfake và nhân bản giọng nói có thể bắt chước khuôn mặt, giọng nói, thậm chí cả văn phong của người thật, khiến các cuộc gọi, video hoặc tin nhắn giả mạo trở nên thuyết phục hơn.

3.3. Email và tin nhắn lừa đảo được viết bằng AI

AI có thể tạo email, tin nhắn SMS hoặc nội dung trò chuyện với câu chữ tự nhiên, ít lỗi chính tả và cách trình bày khá chuyên nghiệp. Điều này khiến các thông báo giả mạo ngân hàng, sàn thương mại điện tử, đơn vị giao hàng hoặc nhà cung cấp dịch vụ trở nên khó nhận biết hơn.

Những nội dung này thường đi kèm đường link lạ, file đính kèm, mã QR hoặc yêu cầu xác minh tài khoản. Bạn cần cảnh giác nếu tin nhắn yêu cầu đăng nhập, cung cấp mã OTP, nhập thông tin ngân hàng hoặc tải ứng dụng từ nguồn không rõ ràng.

3.4. Tạo website, quảng cáo hoặc cửa hàng trực tuyến giả

Kẻ gian có thể dùng AI để tạo hình ảnh sản phẩm, mô tả bán hàng, đánh giá giả hoặc giao diện website nhìn khá chuyên nghiệp. Các trang này thường đưa ra mức giá hấp dẫn, ưu đãi giới hạn thời gian hoặc yêu cầu đặt cọc trước để tạo cảm giác cấp bách.

Sau khi người mua chuyển tiền, sản phẩm có thể không được giao, giao sai mô tả hoặc không thể liên hệ lại với người bán. Trước khi đặt hàng, bạn nên kiểm tra kỹ tên miền website, thông tin liên hệ, đánh giá từ nhiều nguồn và tránh chuyển khoản vào tài khoản cá nhân không rõ nguồn gốc.

3.5. Lừa đảo đầu tư lợi nhuận cao bằng nội dung cá nhân hóa

Một số đối tượng có thể dùng AI để tạo kịch bản tư vấn đầu tư, hồ sơ chuyên gia hoặc nội dung trò chuyện được cá nhân hóa theo từng nạn nhân. Hình thức này thường xuất hiện trong các lời mời đầu tư tiền điện tử, chứng khoán, nền tảng tài chính hoặc mô hình lợi nhuận cao.

Ban đầu, kẻ gian có thể tạo cảm giác tin cậy bằng cách cho nạn nhân thấy khoản lãi nhỏ hoặc cho phép rút một phần tiền. Sau đó, chúng tiếp tục thúc đẩy nạp thêm với lý do nâng cấp tài khoản, tăng lợi nhuận hoặc mở khóa giao dịch. Khi số tiền đủ lớn, đối tượng lừa đảo có thể biến mất và người tham gia không thể rút lại tiền.

3.6. Lừa đảo tình cảm qua hồ sơ và tin nhắn giả

AI cũng có thể bị lợi dụng để tạo hồ sơ giả, ảnh đại diện, câu chuyện cá nhân và tin nhắn trò chuyện dài hạn. Kẻ gian thường xây dựng mối quan hệ qua mạng trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng, tạo cảm giác thân thiết rồi dần đưa ra lý do vay tiền, gửi quà, đầu tư chung hoặc cần hỗ trợ tài chính.

Điểm nguy hiểm là AI có thể giúp soạn tin nhắn cá nhân hóa cho nhiều người cùng lúc, khiến nạn nhân cảm thấy cuộc trò chuyện rất riêng tư và đáng tin. Vì vậy, bạn nên cẩn trọng nếu một mối quan hệ trực tuyến nhanh chóng chuyển sang các yêu cầu liên quan đến tiền bạc, tài khoản ngân hàng hoặc giấy tờ cá nhân.

3.7. Lừa đảo ứng dụng thanh toán và hóa đơn giả

Một thủ đoạn khác là gửi hóa đơn giả, thông báo giao dịch bất thường hoặc yêu cầu chuyển tiền qua ứng dụng thanh toán. Nội dung thường được viết với giọng điệu cấp bách như tài khoản phát sinh giao dịch lạ, đơn hàng cần thanh toán thêm phí hoặc cần xác nhận khoản tiền để tránh bị khóa dịch vụ.

Trong trường hợp này, bạn không nên nhấn vào liên kết hoặc chuyển tiền theo hướng dẫn trong tin nhắn. Thay vào đó, hãy mở trực tiếp ứng dụng thanh toán chính thức để kiểm tra lịch sử giao dịch và liên hệ tổng đài nếu phát hiện dấu hiệu bất thường.

3.8. Lừa đảo giao hàng, trúng thưởng và từ thiện

Một số nội dung lừa đảo bằng AI có thể được tạo dưới dạng thông báo phí giao hàng, xác nhận đơn, nhận quà, trúng thưởng hoặc kêu gọi quyên góp. Nhờ cách viết thuyết phục và thông tin được trình bày khá giống thông báo thật, người nhận có thể dễ nhấn vào link, quét mã QR hoặc chuyển khoản.

Để tránh rủi ro, bạn nên kiểm tra lại đơn hàng trên ứng dụng chính thức, không chuyển phí phát sinh qua tài khoản lạ và không cung cấp dữ liệu cá nhân chỉ vì được thông báo nhận thưởng. Với các hoạt động quyên góp, hãy xác minh tổ chức tiếp nhận và kênh chuyển khoản trước khi thực hiện giao dịch.

4. Các dấu hiệu bất thường khi gặp lừa đảo bằng AI

Lừa đảo bằng AI có thể khó nhận biết hơn các hình thức giả mạo thông thường vì nội dung thường được tạo khá tự nhiên, ít lỗi và có thể chứa thông tin quen thuộc với người nhận. Tuy nhiên, nếu quan sát kỹ, bạn vẫn có thể phát hiện một số dấu hiệu bất thường trước khi nhấn link, chuyển tiền hoặc cung cấp dữ liệu cá nhân.

4.1. Nội dung có tính khẩn cấp, thúc ép hành động ngay

Một dấu hiệu thường gặp của lừa đảo bằng AI là nội dung có tính khẩn cấp, yêu cầu người nhận phải hành động trong thời gian ngắn. Các tin nhắn hoặc cuộc gọi có thể yêu cầu chuyển tiền, xác minh tài khoản, đóng phí giao hàng, nộp phí nhận thưởng hoặc cung cấp mã OTP để xử lý một vấn đề được cho là “gấp”.

Kẻ gian thường tạo áp lực tâm lý bằng những câu như tài khoản sắp bị khóa, giao dịch đang bị treo, người thân đang gặp nạn hoặc hồ sơ cần xác minh ngay. Khi gặp tình huống này, bạn không nên vội làm theo hướng dẫn mà cần tạm dừng để kiểm chứng lại nguồn liên hệ.

4.2. Giọng nói hoặc video có chi tiết thiếu tự nhiên

Với các cuộc gọi giả giọng hoặc video deepfake, bạn có thể chú ý đến những chi tiết thiếu tự nhiên. Ví dụ, giọng nói nghe đều bất thường, ít cảm xúc, nhịp nói lạ, âm thanh bị ngắt quãng hoặc câu trả lời không khớp với ngữ cảnh trò chuyện.

Đối với video, một số dấu hiệu cần lưu ý là khẩu hình không khớp với lời nói, ánh mắt thiếu tự nhiên, khuôn mặt bị méo nhẹ, biểu cảm cứng hoặc ánh sáng trên gương mặt không đồng nhất với bối cảnh xung quanh. Nếu cuộc gọi có yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp dữ liệu quan trọng, hãy xác minh lại bằng kênh liên hệ khác.

4.3. Tin nhắn có thông tin cá nhân nhưng vẫn yêu cầu xác minh lại

Một số nội dung lừa đảo bằng AI có thể nhắc đúng tên, số điện thoại, đơn hàng, nơi làm việc hoặc thông tin quen thuộc để tạo cảm giác đáng tin. Tuy nhiên, việc tin nhắn chứa thông tin cá nhân không có nghĩa là nội dung đó chắc chắn an toàn, vì nhiều dữ liệu có thể bị thu thập từ mạng xã hội hoặc các nguồn công khai.

Nếu tin nhắn đã có một số thông tin của bạn nhưng vẫn yêu cầu cung cấp thêm mã OTP, mật khẩu, số tài khoản ngân hàng, hình ảnh giấy tờ hoặc đường link đăng nhập, đây là dấu hiệu cần cảnh giác. Trong trường hợp này, bạn nên tự liên hệ ngân hàng, đơn vị giao hàng hoặc tổ chức liên quan qua kênh chính thức để xác minh.

4.4. Đường link, file đính kèm hoặc mã QR không rõ nguồn

Những thông báo giả mạo thường đi kèm đường link, file đính kèm hoặc mã QR để dẫn người dùng đến website giả mạo, biểu mẫu thu thập thông tin hoặc ứng dụng không an toàn. Các đường dẫn này có thể được trình bày giống trang đăng nhập ngân hàng, sàn thương mại điện tử, ví điện tử hoặc dịch vụ giao hàng.

Trước khi nhấn vào link, tải file, quét mã QR hoặc đăng nhập vào một trang bất kỳ, bạn nên kiểm tra kỹ tên miền, nguồn gửi và nội dung yêu cầu. Nếu đường link có ký tự lạ, tên miền gần giống thương hiệu thật hoặc được gửi từ tài khoản không rõ ràng, tốt nhất không nên thao tác.

4.5. Tài khoản liên hệ có dấu hiệu bất thường

Tài khoản dùng để liên hệ cũng là yếu tố cần kiểm tra khi nghi ngờ lừa đảo bằng AI. Một số tài khoản giả mạo có thể mới tạo, ít bài đăng, ít tương tác, ảnh đại diện không rõ ràng hoặc dùng tên gần giống thương hiệu, người nổi tiếng, ngân hàng hay đơn vị giao hàng.

Ngoài ra, bạn cũng nên cảnh giác nếu tài khoản nhắn tin ngoài kênh liên hệ chính thức, yêu cầu chuyển sang ứng dụng khác để trao đổi, hoặc liên tục thúc ép xử lý riêng tư. Với các trường hợp liên quan đến tiền bạc, tài khoản cá nhân hoặc thông tin bảo mật, hãy ưu tiên xác minh qua website, ứng dụng hoặc tổng đài chính thức trước khi phản hồi.

5. Nên làm gì khi nghi ngờ gặp lừa đảo bằng AI?

Khi nghi ngờ một cuộc gọi, tin nhắn, email hoặc video có dấu hiệu lừa đảo bằng AI, điều quan trọng nhất là không hành động vội vàng. Các đối tượng lừa đảo thường cố tình tạo cảm giác gấp gáp để người nhận mất bình tĩnh và làm theo yêu cầu trước khi kịp kiểm tra.

5.1. Tạm dừng trước khi làm theo yêu cầu

Nếu nội dung liên hệ yêu cầu chuyển tiền, nhấn vào đường link, tải file, quét mã QR hoặc cung cấp dữ liệu cá nhân, bạn nên tạm dừng để kiểm tra lại. Không nên thao tác ngay chỉ vì người gửi đưa ra lý do khẩn cấp như tài khoản sắp bị khóa, người thân đang gặp nạn hoặc đơn hàng cần thanh toán thêm phí.

Việc dừng lại vài phút để xác minh có thể giúp hạn chế rủi ro bị đánh cắp thông tin hoặc mất tiền. Đặc biệt, không cung cấp mã OTP, mật khẩu, số tài khoản ngân hàng, hình ảnh giấy tờ cá nhân hoặc thông tin đăng nhập khi chưa xác định được danh tính người liên hệ.

5.2. Xác minh bằng một kênh liên lạc khác

Nếu người gọi tự xưng là người thân, ngân hàng, đơn vị giao hàng, sàn thương mại điện tử hoặc cơ quan chức năng, bạn nên xác minh bằng một kênh liên lạc khác. Thay vì tiếp tục trao đổi qua số lạ hoặc đường link được gửi trong tin nhắn, hãy tự gọi lại qua số điện thoại chính thức hoặc kênh liên hệ đã biết trước đó.

Ví dụ, nếu có người tự xưng là nhân viên ngân hàng yêu cầu xác minh tài khoản, bạn nên gọi đến tổng đài được công bố trên website hoặc ứng dụng chính thức. Nếu là đơn hàng, hãy kiểm tra trực tiếp trong ứng dụng mua sắm hoặc liên hệ bộ phận chăm sóc khách hàng của đơn vị giao hàng.

5.3. Đặt câu hỏi kiểm tra với người quen

Trong trường hợp nghi ngờ bị giả giọng nói hoặc giả video người thân, bạn có thể đặt câu hỏi kiểm tra bằng những thông tin riêng mà chỉ hai bên biết. Đây có thể là một kỷ niệm, tên người thân trong gia đình, một sự kiện gần đây hoặc một chi tiết không được công khai trên mạng xã hội.

Nếu đối phương né tránh trả lời, trả lời không khớp hoặc tiếp tục thúc ép chuyển tiền, bạn nên dừng cuộc gọi và liên hệ lại bằng kênh quen thuộc. Với các tình huống khẩn cấp, nên gọi thêm cho người thân khác để xác minh trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch nào.

5.4. Kiểm tra kỹ đường link, website và tài khoản nhận tiền

Trước khi đăng nhập, thanh toán hoặc chuyển khoản, bạn cần kiểm tra kỹ đường link, tên miền website và tài khoản nhận tiền. Không nên đăng nhập vào các trang có tên miền lạ, ký tự bất thường hoặc gần giống thương hiệu thật nhưng không phải địa chỉ chính thức.

Ngoài ra, cần cảnh giác với các tài khoản cá nhân yêu cầu nhận tiền thay cho ngân hàng, đơn vị giao hàng, nền tảng thương mại điện tử hoặc tổ chức từ thiện. Những ưu đãi quá hấp dẫn, yêu cầu đặt cọc gấp hoặc lời hứa lợi nhuận cao trong thời gian ngắn cũng là dấu hiệu cần đối chiếu kỹ.

5.5. Lưu bằng chứng và báo cáo khi cần

Nếu phát hiện dấu hiệu lừa đảo, bạn nên lưu lại các bằng chứng liên quan như số điện thoại, tài khoản mạng xã hội, nội dung tin nhắn, email, đường link, mã QR, hình ảnh chuyển khoản hoặc thông tin giao dịch đáng ngờ. Những dữ liệu này có thể giúp quá trình phản ánh và xử lý được rõ ràng hơn.

Sau đó, hãy báo cáo đến ngân hàng, nhà mạng, nền tảng mạng xã hội, đơn vị cung cấp dịch vụ hoặc cơ quan chức năng khi cần thiết. Nếu đã lỡ cung cấp thông tin quan trọng, bạn nên nhanh chóng đổi mật khẩu, khóa thẻ hoặc tạm khóa tài khoản liên quan để hạn chế rủi ro phát sinh.

6. Cách phòng tránh lừa đảo bằng AI trong đời sống hằng ngày

Lừa đảo bằng AI có thể ngày càng tinh vi, nhưng bạn vẫn có thể hạn chế rủi ro bằng cách bảo vệ dữ liệu cá nhân, kiểm tra kỹ nguồn liên hệ và duy trì thói quen cảnh giác khi sử dụng Internet. Những thao tác nhỏ trong đời sống hằng ngày có thể giúp giảm nguy cơ bị mạo danh, đánh cắp tài khoản hoặc dẫn dụ chuyển tiền.

6.1. Bảo vệ dữ liệu cá nhân khi sử dụng mạng xã hội

Bạn không nên đăng công khai quá nhiều thông tin cá nhân trên mạng xã hội như số điện thoại, địa chỉ nhà, giấy tờ tùy thân, lịch trình di chuyển, thông tin tài chính hoặc hình ảnh riêng tư. Đây đều là những dữ liệu có thể bị kẻ gian thu thập để tạo nội dung giả mạo hoặc cá nhân hóa kịch bản lừa đảo.

Ngoài ra, hãy cân nhắc trước khi chia sẻ hình ảnh, video hoặc giọng nói cá nhân ở chế độ công khai. Những dữ liệu này có thể bị lợi dụng để tạo hồ sơ giả, giả giọng nói hoặc dựng hình ảnh nhằm mạo danh trong các cuộc gọi và tin nhắn lừa đảo.

6.2. Kích hoạt xác thực hai yếu tố và dùng mật khẩu an toàn

Một mật khẩu đủ mạnh nên có sự kết hợp giữa chữ hoa, chữ thường, số và ký tự đặc biệt. Đồng thời, bạn cũng nên dùng mật khẩu riêng cho từng tài khoản để giảm rủi ro khi xảy ra rò rỉ dữ liệu.

Bên cạnh đó, hãy bật xác thực hai lớp cho các tài khoản quan trọng như email, mạng xã hội, ngân hàng, ví điện tử hoặc tài khoản mua sắm trực tuyến. Mã xác thực, mã OTP hoặc mật khẩu đăng nhập không nên chia sẻ cho bất kỳ ai, kể cả khi người liên hệ tự xưng là nhân viên hỗ trợ hoặc đại diện của một tổ chức uy tín.

6.3. Cẩn trọng với hình ảnh, video và giọng nói trên mạng

Trong thời đại AI, không nên tin hoàn toàn vào những gì nhìn thấy hoặc nghe thấy trên Internet. Hình ảnh, video hoặc giọng nói có thể được chỉnh sửa, tạo mới hoặc mô phỏng để khiến nội dung trở nên giống thật hơn. Đặc biệt, bạn cần thận trọng khi các nội dung này đi kèm yêu cầu chuyển tiền, cung cấp dữ liệu cá nhân, nhấn link hoặc tải file.

Khi nhận được cuộc gọi video, đoạn ghi âm hoặc hình ảnh có nội dung bất thường, hãy kiểm tra thêm qua kênh liên hệ khác. Với người thân hoặc bạn bè, bạn có thể gọi lại trực tiếp qua số quen thuộc để xác minh trước khi thực hiện bất kỳ yêu cầu nào liên quan đến tiền bạc hoặc thông tin quan trọng.

6.4. Chủ động cập nhật thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng

Các thủ đoạn lừa đảo bằng AI có thể thay đổi liên tục theo thói quen sử dụng công nghệ. Vì vậy, việc cập nhật thông tin cảnh báo từ ngân hàng, nhà mạng, cơ quan chức năng, nền tảng mạng xã hội hoặc các nguồn tin uy tín là rất cần thiết.

Khi biết trước các hình thức lừa đảo mới, bạn sẽ dễ nhận diện những dấu hiệu bất thường như đường link giả mạo, tài khoản liên hệ đáng ngờ, yêu cầu chuyển tiền gấp hoặc nội dung mang tính đe dọa. Đây là cách giúp bạn chủ động hơn thay vì chỉ xử lý sau khi đã phát sinh rủi ro.

6.5. Hướng dẫn người thân cùng cảnh giác

Không chỉ tự bảo vệ bản thân, bạn cũng nên nhắc người thân cùng cảnh giác với các hình thức lừa đảo bằng AI. Người lớn tuổi, học sinh, sinh viên hoặc người ít tiếp xúc với công nghệ có thể dễ bị đánh lừa bởi giọng nói giả, tin nhắn cá nhân hóa, thông báo trúng thưởng hoặc yêu cầu xác minh tài khoản.

Gia đình có thể thống nhất một cách xác minh riêng khi có tình huống khẩn cấp, chẳng hạn như gọi lại qua số quen thuộc hoặc hỏi một câu hỏi chỉ người thân mới biết. Việc chủ động chia sẻ các dấu hiệu nhận biết cơ bản sẽ giúp mọi người hạn chế nguy cơ bị mạo danh, dụ chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin quan trọng cho kẻ gian.

7. Kết luận

Lừa đảo bằng AI đang khiến các hình thức giả mạo trở nên tinh vi hơn, từ tin nhắn, email, giọng nói cho đến hình ảnh và video. Vì vậy, người dùng cần giữ thói quen kiểm tra kỹ nguồn liên hệ, không vội chuyển tiền, không cung cấp mã OTP, mật khẩu hoặc dữ liệu cá nhân khi chưa xác minh rõ ràng. Khi nghi ngờ bị mạo danh, hãy tạm dừng thao tác, liên hệ lại qua kênh chính thức và lưu bằng chứng để được hỗ trợ kịp thời.

Nếu bạn đang có nhu cầu tham khảo các sản phẩm Apple chính hãng như iPhone, MacBook, iPad, Apple Watch, AirPods hoặc phụ kiện Apple, hãy ghé 24hStore để được tư vấn sản phẩm phù hợp với nhu cầu sử dụng. 24hStore - Hệ thống ủy quyền chính hãng Apple tại Việt Nam luôn sẵn sàng đồng hành cùng khách hàng với đa dạng lựa chọn công nghệ, chính sách rõ ràng và đội ngũ tư vấn tận tâm. Liên hệ hotline 1900.0351, ghé hệ thống cửa hàng hoặc truy cập website 24hStore để khám phá thêm nhiều sản phẩm Apple đáng sở hữu.