7 loại ảnh không nên lưu trong điện thoại

Điện thoại thường là nơi lưu giữ nhiều thông tin cá nhân quan trọng, nhưng một số hình ảnh tưởng chừng vô hại lại có thể tiềm ẩn rủi ro bảo mật. Cùng tìm hiểu 7 loại ảnh không nên lưu trong điện thoại để bảo vệ dữ liệu tốt hơn.

1. 7 loại ảnh dễ lộ thông tin cá nhân

1.1. Ảnh Căn cước công dân, Chứng minh nhân dân

Căn cước công dân hoặc chứng minh nhân dân chứa nhiều thông tin định danh quan trọng như họ tên, ngày sinh, số định danh, quê quán cùng các dữ liệu được thể hiện trực tiếp trên giấy tờ. Với căn cước công dân có mã QR, lượng thông tin có thể được tra cứu từ hình ảnh cũng khiến việc bảo vệ bản chụp trở nên cần thiết hơn.

Trong thực tế, nhiều người thường chụp hai mặt giấy tờ để sử dụng khi làm hồ sơ trực tuyến, đăng ký dịch vụ hoặc gửi cho đơn vị cần xác minh danh tính. Sau khi hoàn tất, ảnh thường tiếp tục nằm lại trong thư viện mà người dùng quên xóa.

Nếu điện thoại bị mất hoặc thư viện ảnh bị người khác truy cập trái phép, bản chụp giấy tờ tùy thân có thể trở thành nguồn dữ liệu phục vụ cho các hình thức giả mạo danh tính hoặc xây dựng kịch bản lừa đảo. Vì vậy, người dùng không nên giữ lâu những hình ảnh này trên điện thoại nếu không còn nhu cầu sử dụng.

1.2. Ảnh mặt trước và mặt sau thẻ ngân hàng

Thẻ ngân hàng là một trong những vật dụng cần đặc biệt thận trọng khi chụp ảnh. Tùy từng loại thẻ, mặt trước và mặt sau có thể hiển thị các dữ liệu như tên chủ thẻ, số thẻ, thời hạn sử dụng hoặc mã bảo mật.

Việc chụp thẻ để ghi nhớ thông tin có vẻ thuận tiện, nhưng cũng đồng nghĩa một lượng lớn dữ liệu tài chính được đặt trong thư viện ảnh. Rủi ro càng tăng nếu người dùng chụp cả hai mặt thẻ hoặc gửi hình ảnh qua nhiều ứng dụng khác nhau.

Do đó, không nên dùng ảnh chụp thẻ ngân hàng như một cách lưu trữ thông tin lâu dài. Khi cần nhập số thẻ cho một dịch vụ đáng tin cậy, người dùng nên sử dụng trực tiếp thông tin trên thẻ hoặc các phương thức lưu thanh toán được nền tảng hỗ trợ thay vì giữ ảnh trong thư viện.

1.3. Ảnh giấy phép lái xe

Giấy phép lái xe cũng chứa nhiều dữ liệu giúp xác định một cá nhân như họ tên, ngày sinh, số giấy phép và các thông tin liên quan đến người sở hữu. Trong một số trường hợp, người dùng chụp lại giấy phép để làm hồ sơ, thuê phương tiện hoặc phục vụ những thủ tục cần đối chiếu giấy tờ.

Vấn đề nằm ở việc bản chụp thường được giữ lại sau khi mục đích ban đầu đã hoàn thành. Càng nhiều bản sao giấy tờ tồn tại trên điện thoại, người dùng càng khó kiểm soát chúng đã được lưu, đồng bộ hoặc từng gửi tới đâu.

1.4. Ảnh chụp mật khẩu và thông tin đăng nhập

Chụp màn hình mật khẩu để khỏi quên là thói quen tiện lợi nhưng không phải phương án lưu trữ phù hợp. Khi mật khẩu nằm dưới dạng ảnh thông thường, bất kỳ ai có khả năng xem được thư viện cũng có thể nhìn thấy thông tin này.

Rủi ro sẽ lớn hơn nếu một ảnh chứa cùng lúc tên tài khoản, địa chỉ email và mật khẩu. Khi đó, người có được bức ảnh có thể sở hữu gần như đầy đủ thông tin cần thiết để thử đăng nhập vào tài khoản. Nếu một mật khẩu còn được dùng cho nhiều dịch vụ khác nhau, phạm vi ảnh hưởng có thể mở rộng.

1.5. Ảnh để lộ địa chỉ nhà và thông tin nơi ở

Không phải ảnh nhạy cảm nào cũng là ảnh chụp trực tiếp giấy tờ. Những bức hình tưởng chừng rất bình thường cũng có thể vô tình làm lộ địa chỉ nhà hoặc nơi người dùng thường xuyên xuất hiện.

Ví dụ, ảnh chụp kiện hàng còn nguyên nhãn vận chuyển, hóa đơn có địa chỉ, biển số nhà hoặc giấy tờ đặt trên bàn đều có khả năng chứa thông tin về nơi ở. Nếu ảnh được lưu lâu hoặc chia sẻ công khai, những chi tiết nhỏ này có thể cung cấp thêm dữ liệu về cá nhân và thói quen sinh hoạt.

1.6. Ảnh chụp tin nhắn và cuộc trò chuyện nhạy cảm

Chụp màn hình đoạn chat là cách phổ biến để lưu lại nội dung cần thiết. Tuy nhiên, một cuộc trò chuyện có thể chứa nhiều dữ liệu riêng tư hơn người dùng nghĩ, từ thông tin tài khoản, số điện thoại, địa chỉ, nội dung công việc đến những trao đổi cá nhân không nên được công khai.

Đặc biệt, nếu người dùng thường xuyên chụp lại các đoạn hội thoại phục vụ công việc, thư viện ảnh có thể dần trở thành nơi lưu trữ nhiều dữ liệu của cả bản thân lẫn người khác.

1.7. Ảnh chụp màn hình chứa OTP và dữ liệu quan trọng

Album Ảnh chụp màn hình (Screenshots) thường là nơi dễ tích tụ nhiều dữ liệu nhạy cảm nhất. Người dùng có thể chụp nhanh một mã xác nhận, thông tin giao dịch, email quan trọng, mã QR đăng nhập hoặc một nội dung cần xem lại rồi quên xóa sau đó.

Mã OTP vốn được thiết kế để sử dụng trong thời gian ngắn, vì vậy việc tiếp tục giữ ảnh sau khi mã hết giá trị thường không đem lại nhiều lợi ích. Bên cạnh đó, một số ảnh chụp màn hình còn chứa dữ liệu tài chính, nội dung email hoặc thông tin tài khoản có giá trị lâu dài hơn.

Do đó, người dùng nên định kỳ mở album Ảnh chụp màn hình, rà soát các ảnh cũ và loại bỏ nội dung không còn cần thiết.

2. Nên làm gì nếu bắt buộc phải lưu ảnh nhạy cảm trên điện thoại?

Trong một số tình huống, người dùng vẫn cần chụp giấy tờ hoặc giữ tạm thời một hình ảnh chứa thông tin quan trọng để hoàn tất thủ tục. Khi không thể tránh việc lưu ảnh nhạy cảm, một số biện pháp dưới đây có thể giúp hạn chế khả năng dữ liệu bị tiếp cận ngoài ý muốn.

2.1. Xóa ảnh sau khi hoàn thành mục đích sử dụng

Việc đầu tiên nên làm là tránh giữ ảnh lâu hơn mức cần thiết. Sau khi gửi hồ sơ, hoàn tất xác minh hoặc sử dụng xong dữ liệu trong ảnh, hãy kiểm tra và xóa bản chụp nếu không còn lý do phải lưu.

Người dùng iPhone cần chú ý rằng thao tác xóa trong thư viện chưa đồng nghĩa ảnh biến mất ngay lập tức. Theo Apple, ảnh và video đã xóa sẽ được chuyển vào album Đã xóa gần đây (Recently Deleted) và được giữ tại đây trong 30 ngày trước khi bị xóa vĩnh viễn. Người dùng cũng có thể chủ động vào album này để xóa vĩnh viễn sớm hơn.

Trên Android, thời gian lưu ảnh sau khi xóa sẽ tùy thuộc vào ứng dụng thư viện hoặc dịch vụ lưu trữ đang sử dụng. Chẳng hạn, ứng dụng Ảnh (Google Photos) sẽ chuyển ảnh đã xóa vào Thùng rác (Trash) và giữ trong 60 ngày đối với ảnh đã sao lưu, hoặc 30 ngày nếu ảnh chưa được sao lưu trước khi xóa vĩnh viễn. Người dùng có thể truy cập mục Thùng rác để kiểm tra và xóa thủ công nếu muốn loại bỏ ảnh sớm hơn.

2.2. Chuyển ảnh cần giữ vào khu vực được bảo vệ

Nếu bắt buộc phải giữ ảnh, người dùng có thể tận dụng những tính năng bảo vệ có sẵn trên thiết bị hoặc ứng dụng ảnh.

Trên iPhone, Apple cho phép đưa ảnh và video vào album Bị ẩn (Hidden). Trên các phiên bản hệ điều hành được hỗ trợ, album này được khóa theo mặc định và yêu cầu Face ID, Touch ID hoặc mật mã để mở. Người dùng cũng có thể tắt tùy chọn hiển thị album Bị ẩn để album không xuất hiện trực tiếp trong ứng dụng Ảnh.

Đối với Android, tính năng Thư mục bảo mật (Locked Folder) cho phép lưu ảnh và video trong khu vực được bảo vệ bằng khóa màn hình của thiết bị. Google cho biết nội dung trong thư mục này không xuất hiện ở lưới ảnh thông thường, mục Kỷ niệm (Memories), kết quả tìm kiếm hoặc album. Nội dung cũng không được cung cấp cho các ứng dụng khác đang có quyền truy cập ảnh trên thiết bị.

Dù vậy, người dùng vẫn nên hiểu rằng thư mục khóa không biến một bức ảnh thành hoàn toàn miễn nhiễm với mọi rủi ro. Chẳng hạn, Google lưu ý người biết khóa màn hình thiết bị cũng có thể mở Thư mục bảo mật. Do đó, khu vực bảo vệ nên được xem là một lớp hạn chế truy cập bổ sung chứ không thay thế những biện pháp bảo mật khác.

2.3. Không lưu mật khẩu và mã xác thực dưới dạng ảnh

Với mật khẩu, lựa chọn tốt hơn là sử dụng trình quản lý mật khẩu thay vì tạo một album ảnh hoặc ảnh chụp màn hình để ghi nhớ.

CISA cho biết Trình quản lý mật khẩu (Password manager) có thể hỗ trợ tạo và lưu các mật khẩu mạnh, ngẫu nhiên và riêng biệt cho từng tài khoản. Cơ quan này cũng lưu ý việc giữ mật khẩu dưới dạng tệp vật lý hoặc tệp kỹ thuật số dễ truy cập trên thiết bị không phải lựa chọn an toàn khi kẻ xấu có quyền truy cập vào máy.

FTC cũng khuyến nghị người dùng sử dụng mật khẩu mạnh, cân nhắc Trình quản lý mật khẩu và bật Xác thực hai yếu tố (Two-Factor Authentication - 2FA) cho các tài khoản hỗ trợ tính năng này. Việc có thêm lớp xác thực giúp tài khoản không chỉ phụ thuộc vào một mật khẩu duy nhất.

Vì thế, với mật khẩu, mã khôi phục hoặc thông tin xác thực quan trọng, nên ưu tiên các công cụ được thiết kế riêng cho mục đích bảo mật thay vì lưu thành ảnh trong thư viện.

2.4. Bảo vệ điện thoại bằng khóa màn hình và xác thực tài khoản

Ngay cả khi đã hạn chế ảnh nhạy cảm, điện thoại vẫn nên được bảo vệ ở cấp độ thiết bị. Khóa màn hình (Lock Screen) giúp tạo rào cản đầu tiên nếu máy bị thất lạc hoặc rơi vào tay người khác.

Apple cho biết việc đặt mật mã trên iPhone giúp bảo vệ dữ liệu trên thiết bị; người dùng có thể kết hợp với Face ID hoặc Touch ID trên các mẫu máy hỗ trợ.

Đối với các tài khoản trực tuyến, Xác thực đa yếu tố (Multi-Factor Authentication - MFA) cũng là biện pháp đáng cân nhắc. CISA khuyến nghị bật MFA vì phương thức này yêu cầu thêm một yếu tố xác minh ngoài mật khẩu, chẳng hạn mã xác thực hoặc sinh trắc học, từ đó bổ sung thêm lớp bảo vệ cho tài khoản.

Điện thoại lưu nhiều dữ liệu cá nhân quan trọng, vì vậy bạn nên thường xuyên kiểm tra và xóa những hình ảnh nhạy cảm không còn cần thiết. Với 7 loại ảnh không nên lưu trong điện thoại kể trên, chủ động bảo vệ dữ liệu sẽ giúp hạn chế rủi ro bị lộ thông tin. Đừng quên theo dõi 24hStore - Hệ thống bán lẻ hàng công nghệ uy tín để cập nhật thêm nhiều mẹo công nghệ hữu ích và an toàn.